Isfahan
- Tesiri
- Cömertlik; zihin açıklığı
- Vakti
- Gün batarken
- Meclisi
- Ümerâ (emirler)
Isfahan, Türk musikisinin en eski makamlarındandır ve on iki devrin biridir. Bugün dügâhta karar verir, güçlüsü nevâdır; en önemli asma kararı segâhtadır ve bu durak ona lirik, tasavvufî bir renk verir. Itrî'den Zekâi Dede'ye pek çok bestekâr bu makamda eser vermiştir.
Tesir listelerinde Isfahan'ın yeri en çok değişenlerdendir. Safiyyüddin'e atfedilen nakilde "cömertlik perdesi"dir; Şirvânî ölçülü bir rahatlık ve hoş bir lezzet verdiğini, şehirli insanın özüne uyduğunu, âşıkların meclisinde sık okunması gerektiğini yazar. Fârâbî'ye atfedilen listede ise eziyetle anılır. Şuûrî zekâ ve feraset uyandırdığını, buğday tenlilere uygun düştüğünü söyler, emirlerin ve büyüklerin meclisini ona ayırır. Vakti için Şirvânî gün batımını verir; Şuûrî bazı üstatların onu ikindiden yatsıya kadar uygun saydığını aktarır.
Kaynaklar: Dizi ve tarih: Özkan, "Isfahan", TDV İA, XIX, 134-135 (1999). Cömertlik, rahatlık, âşıklar meclisi, gün batımı: Akdoğan, AÜİFD XLVIII/1, 79-81. Eziyet: Kalender, AÜİFD XXIX, 362. Zekâ, buğday tenliler, meclis, vakit: Şuûrî, Turabi neşri, 162, 165-166.
Burada yazılanlar bir tedavi önerisi değil, bir kültürün sese bakışıdır.