Kûçek
- Tesiri
- Hüzün ve elem
Kûçek eseri az kalmış bir makamdır; TRT repertuvarında yalnızca on altı eseri kayıtlıdır. Eski on iki devirde onun yerinde Zirefkend durur. XV. yüzyılda Lâdikli Mehmed Çelebi, Zirefkend'e Rumların "kûçek" dediğini kaydeder; yakın tarihli bir araştırma da edvâr yazmalarını karşılaştırarak Zirefkend'in yüzyıllar içinde Kûçek'e dönüştüğünü savunur, ama eser azlığı yüzünden kesin hüküm vermekten kaçınır. Kûçek'in dizisini tarif eden bir kaynağa ulaşamadık; bu yüzden burada vermiyoruz.
Fârâbî'ye atfedilen listede Kûçek'e hüzün ve elem düşer; Safiyyüddin'e atfedilen nakilde de Zirefkend "hüzün perdesi"dir. Şuûrî Kûçek'e vakit ya da meclis vermez, onu yalnızca açık tenli kişilerin tabiatına uygun bulur. Atası sayılan Zirefkend'e ise gecenin son üçte birini ayırır. Hüznün sesi, uykudan önceki en sessiz saat.
Kaynaklar: Zirefkend-Kûçek ilişkisi ve eser sayısı: Esra Berkman ve Duygu Taşdelen, "Makamların dönüşümünün tarihsel ve kuramsal izleri: Zirefkend'in Kûçek'e dönüşümü", Rast Müzikoloji Dergisi, 11/3 (2023), 395-423. Rumlar'daki adı ve hüzün-elem: Kalender, AÜİFD XXIX, 362, 365. Zirefkend'in hüznü: Akdoğan, AÜİFD XLVIII/1, 80. Açık tenliler ve Zirefkend'in vakti: Şuûrî, Turabi neşri, 165-166.
Burada yazılanlar bir tedavi önerisi değil, bir kültürün sese bakışıdır.