Zirgüle
- Tesiri
- Nevm: uyku
- Vakti
- Gün battıktan sonra
Zirgüle, Farsça "küçük çan, zil" anlamına gelen zengûle kelimesinden gelir. Eski on iki devirde Zengûle adıyla geçer. Bugün Hicaz ailesine giren zirgüleli hicaz makamı dügâhta karar verir, güçlüsü hüseynîdir; adını kararın hemen altında basılan nîm-zirgüle perdesinden alır. Bu bugünkü makamla eski Zengûle arasındaki bağı adım adım anlatan bir kaynağa ulaşamadık.
Safiyyüddin'e atfedilen nakilde Zengûle "uyku perdesi"dir; Fârâbî'ye atfedilen liste de uykuyu Zirgüle'ye verir. Şuûrî gönlü ferahlattığını ve ruhu canlandırdığını yazar. Vakti için Şuûrî akşam güneşin batışından sonrasını gösterir, Şirvânî'nin listesi ise günün ortasını. Burcu Başak'tır. Evliya Çelebi, Edirne darüşşifasında Zengüle ile Bûselik'in hastaların ruhuna gıda olduğunu söyler.
Kaynaklar: Kelime ve dizi: Özkan, "Zirgüleli Hicaz", TDV İA, XLIV, 457-458 (2013). On iki devir: Özkan, "Makam", TDV İA. Uyku: Akdoğan, AÜİFD XLVIII/1, 80; Kalender, AÜİFD XXIX, 362. Ferahlık, vakit, burç: Şuûrî, Turabi neşri, 163-166. Şirvânî'nin vakti: Akdoğan, 81; Kalender, 365. Darüşşifa: Sağlık Müzesi, "Evliya Çelebi".
Burada yazılanlar bir tedavi önerisi değil, bir kültürün sese bakışıdır.